Phân loại xe máy bắt buộc kiểm định khí thải từ 1/7

Với quy định mới sắp có hiệu lực, hàng chục triệu xe máy đang lưu thông sẽ phải tiến hành kiểm định khí thải. Để tránh bỡ ngỡ, chủ phương tiện cần nắm rõ lộ trình, thủ tục cũng như các quy định hạn chế xe xăng tại các thành phố lớn.

Theo Thông tư 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 30/6 năm nay, quy chuẩn khí thải đối với mô tô, xe gắn máy (gọi chung là xe máy) tham gia giao thông sẽ chính thức được áp dụng. Dự kiến, việc thực hiện kiểm định trên thực tế sẽ bắt đầu từ ngày 1/7/2027 theo lộ trình của Chính phủ.

Đáng chú ý, theo quy định tại Thông tư 47/2024 của Bộ Xây dựng, dựa vào năm sản xuất để chia lộ trình kiểm định khí thải xe máy. Theo đó, thời gian đầu tập trung vào xe máy có niên hạn sử dụng từ 5 năm trở lên bắt buộc phải trải qua quá trình kiểm định định kỳ.

Đối với xe máy dưới 5 năm, chủ xe không cần mang xe đến cơ sở đăng kiểm. Giấy chứng nhận sẽ được Cục Đăng kiểm Việt Nam (ĐKVN) cấp tự động dưới dạng bản điện tử dựa trên cơ sở dữ liệu chất lượng ban đầu được liên thông với Bộ Công an.

Bên cạnh đó, để tránh tình trạng quá tải tại các trạm đăng kiểm, Cục ĐKVN đề xuất lộ trình "cuốn chiếu" linh hoạt. Cụ thể tại các thành phố lớn, trong 1,5 năm đầu tiên, chỉ tập trung kiểm định những xe "đời sâu" sản xuất trước năm 2008, vốn là nguồn phát thải lớn nhất. Trong hai năm tiếp theo triển khai kiểm định với xe sản xuất trước năm 2017. Sau 3,5 năm mới áp dụng cho toàn bộ xe máy trên địa bàn.

Tại các thành phố lớn, giai đoạn đầu tập trung kiểm định khí thải xe sản xuất trước 2008, trong khi các địa phương khác là xe sản xuất trước 2017. Ảnh: Tổng hợp.

Quá trình đo khí thải được định hướng theo hướng số hóa để tiết kiệm thời gian cho người dân. Chủ xe có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại trạm hoặc đặt lịch hẹn trực tuyến. Khi đi kiểm định, người dân cần chuẩn bị một trong các loại giấy tờ sau: Bản chính chứng nhận đăng ký xe; bản sao có chứng thực (hoặc bản sao điện tử được chứng thực); hoặc bản chính giấy hẹn cấp chứng nhận đăng ký xe.

Nếu xe đạt tiêu chuẩn, chủ xe sẽ được cấp chứng nhận kiểm định khí thải bản điện tử, tích hợp vào tài khoản định danh điện tử (VNeID) của chủ phương tiện, giúp loại bỏ việc phải mang theo giấy tờ vật lý. Nếu xe không đạt, cơ sở đăng kiểm sẽ thông báo từ chối để chủ xe khắc phục.

Bên cạnh việc kiểm định, người dân tại Hà Nội và TP.HCM cũng cần đặc biệt chú ý đến lộ trình thiết lập các Vùng phát thải thấp (LEZ), hạn chế xe máy chạy xăng để có kế hoạch chuyển đổi phương tiện phù hợp.

Tại Hà Nội, từ 1/7 tới, thành phố thí điểm vùng phát thải thấp tại lõi Hoàn Kiếm, sau đó mở rộng dần ra trung tâm và các vành đai trong 3 - 5 năm tới. Thành phố khuyến khích phương tiện đạt chuẩn, phát triển giao thông xanh, đồng thời siết chặt, tiến tới hạn chế xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phương tiện không đạt chuẩn khí thải. 

Còn ở TP.HCM, giai đoạn 2026 - 2027, thành phố đề xuất thiết lập vùng hạn chế xe xăng, dầu tại khu vực trung tâm như quận 1, quận 3, đồng thời cân nhắc lùi thời điểm áp dụng để đảm bảo hạ tầng. Đến 2028, xe không đạt chuẩn bị cấm hoàn toàn vào trung tâm và từ 2029 dừng xe máy xăng trong giao hàng, xe ôm công nghệ, hướng tới giao thông xanh.