Nan giải bài toán hạ tầng khi chuyển đổi xe máy điện ở TP.HCM

Ngay sau đề án hạn chế xe xăng, dầu vào trung tâm thành phố cùng phương án chuyển đổi phương tiện thân thiện với môi trường cho hàng ngàn tài xế xe ôm công nghệ được công bố, dịch vụ "Cà phê sạc xe điện" mọc lên như nấm sau mưa nhằm đón đầu làn sóng dịch chuyển sang xe điện của giới tài xế xe ôm.

Không khó khi tìm kiếm từ khóa "Cà phê sạc xe điện" trên ứng dụng bản đồ đã cho ra khoảng 20 kết quả xuất hiện rải rác tại trung tâm TP.HCM. Với mỗi xe điện phải chờ 3-4 giờ để sạc đầy pin cùng mức phí sạc xe chỉ 5.000 đồng/giờ, các quán cà phê kết hợp sạc xe điện và võng để nghỉ ngơi trở thành "bản doanh" của giới xe ôm công nghệ.

Nhìn nhận thực tế, việc các quán cà phê sạc xe điện tự phát mọc lên tại TP.HCM cho thấy vấn đề khi chuyển đổi xe điện ồ ạt, nhưng chưa đi kèm quy hoạch bài bản về hạ tầng phụ trợ. Đề án chuyển đổi phương tiện đã có lộ trình rõ ràng tuy nhiên phương án quy hoạch các vị trí trạm sạc cụ thể vẫn còn đang bỏ ngỏ.

Với tham vọng chuyển đổi toàn bộ xe ôm công nghệ và xe giao hàng (shipper) sang chạy điện, công tác chuẩn bị hạ tầng cũng không kém phần quan trọng. Trong đề án "điện hóa" 400.000 xe máy công nghệ tại TP.HCM, nhóm nghiên cứu thừa nhận đây là thách thức lớn khi chuyển đổi xe điện với tài xế công nghệ có thể gây thêm khó khăn cho nhóm tài xế thu nhập thấp, nếu họ bị buộc chuyển đổi phương tiện. Với một số người, chiếc xe máy xăng là cả gia tài tích lũy nhiều năm, là cần câu cơm của cả gia đình.

Hầu hết người dân đang sạc xe điện tại nhà hoặc các điểm sạc công cộng tại được một số chung cư bố trí. Ảnh: Tổng hợp.

Tuy nhiên, việc ưu tiên chuyển đổi phương tiện, khuyến khích sử dụng xe điện thay xe xăng để cải thiện môi trường cho nhóm tài xế công nghệ là hướng đi đúng đắn. Đặc tính của nhóm phương tiện này là tần suất di chuyển lớn, lượng phát thải cao, chi phí nhiên liệu là gánh nặng với mỗi tài xế.

Do đó, không ít tài xế tại TP.HCM đã chủ động bỏ xe xăng, sắm xe máy điện để tiếp tục nghề xe ôm, giao hàng. Chưa nói đến mục tiêu giảm khí thải, rất nhiều tài xế đang chuyển đổi từ xe xăng sang xe máy điện với mục tiêu kinh tế thuần túy khi chi phí sạc điện rẻ hơn đáng kể so với chi phí đổ xăng trước đây.

Vấn đề thực tiễn đặt ra nằm ở sự thiếu thốn về hạ tầng đang khiến việc “nuôi” một chiếc xe điện gặp nhiều khó khăn. Chung cư, xóm trọ không cho sạc điện, các địa điểm tự phát thì tiềm ẩn rủi ro. Trong khi đó, nhiều dòng xe có dung lượng pin thấp cộng thêm tần suất sử dụng liên tục khiến cánh tài xế thường xuyên phải tìm nơi cắm sạc.

Theo tính toán của Viện trưởng Viện Kinh tế Tài Nguyên và Môi trường, việc có thêm 400.000 xe máy điện sẽ khiến TP.HCM phải tiêu tốn thêm khoảng 3.600 Megawatt điện mỗi ngày để sạc xe. Toàn TP.HCM đang có ngưỡng phụ tải khoảng 5.000 Megawatt điện. Tăng thêm 3.600 Megawatt tức là tăng gần 70%. Cũng theo nhiều chuyên gia nhận định, năng lực phụ tải của thành phố có thể đáp ứng thêm 80.000 xe máy điện trong giai đoạn đầu, nhưng lớn hơn nữa là cả một vấn đề.

Ngoài năng lực phụ tải nguồn điện, quy hoạch hạ tầng trạm sạc trong nội thành cũng là vấn đề cấp thiết trước khi đề án đi vào thực tiễn. Ảnh: Tổng hợp.

Song song đó, một vấn đề cũng thách thức không kém nguồn điện là hạ tầng trạm sạc. Chính trong dự thảo đề án cũng nêu rõ rất nhiều chủ xe điện vẫn phải sạc pin tại nhà riêng. Các trạm sạc chủ yếu đặt tại các tòa nhà chung cư, trung tâm thương mại nên không thuận tiện cho tài xế công nghệ, đặc biệt là xe máy điện.

Có thể thấy rằng, hạ tầng trạm sạc xe điện bài bản và có quy hoạch là bài toán nan giải TP.HCM cần giải quyết dẫu cho thị trường đang bù đắp bằng một cách tự phát. Về nguyên tắc, không thể cho phép sạc xe tại các quán cà phê cơi nới thêm ổ điện vì liên quan đến rủi ro cháy nổ.

Để đề án chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí carbon, khí metan nhận được sự ủng hộ cao từ người dân, cần phải xác định quy hoạch trạm sạc trên toàn địa bàn TP.HCM là nhiệm vụ cần thực hiện song song với đề án. Phải có một bình đồ chi tiết đến từng trạm sạc trong các nhà để xe chung cư, khu đô thị, không thể để người dân hay doanh nghiệp đặt trạm tự phát.

Theo chuyên gia, đề án chuyển đổi xe xăng sang xe điện tại TP.HCM đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ để đầu tư trạm sạc. Nhu cầu vốn lại càng lớn hơn sau khi TPHCM sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Dẫu chi phí đầu tư hạ tầng trạm sạc sẽ rất lớn, nhưng buộc phải đầu tư. Khó đạt hiệu quả cao khi khuyến khích người dân chuyển đổi phương tiện với điều kiện hạ tầng chưa đáp ứng.